مقاله از رساله
رساله دکتری مهم ترین و طولانی ترین بخش از دوره دکتری است و تکمیل موفق آن نشان دهنده توانایی علمی و پژوهشی دانشجو در تولید دانش جدید است.
اما بسیاری از دانشجویان نمیدانند مراحل انجام رساله دکتری از کجا شروع میشود و چگونه باید پیش برود.
در این مطلب به زبان ساده و مرحله به مرحله توضیح میدهیم که چگونه میتوان رساله دکتری را به صورت علمی، اصولی و زمان بندی شده انجام داد.
اولین و شاید مهم ترین مرحله در انجام رساله دکتری، انتخاب موضوع تحقیق است.
موضوع رساله باید جدید، کاربردی و مرتبط با رشته تحصیلی شما باشد.
از انتخاب موضوعهای کلی و تکراری خودداری کنید.
موضوع باید قابل انجام در مدت زمان مشخص باشد.
موضوع باید دارای خلأ علمی یا پژوهشی در تحقیقات قبلی باشد.
علاقه شخصی شما به موضوع بسیار مهم است چون مسیر طولانی در پیش دارید.
برای انتخاب موضوع، ابتدا مقالات جدید (حداقل ۵ سال اخیر) را در پایگاههای ISI، Scopus و Google Scholar مرور کنید تا شکاف پژوهشی را بیابید.
پس از انتخاب موضوع، باید پروپوزال رساله دکتری خود را بنویسید.
پروپوزال در واقع طرح اولیه تحقیق است و نشان میدهد که شما چه میخواهید انجام دهید و چگونه میخواهید آن را اجرا کنید.
عنوان تحقیق
بیان مسئله
اهمیت و ضرورت موضوع
اهداف و فرضیات
پیشینه تحقیق
روش تحقیق و ابزارها
زمان بندی اجرای تحقیق
پس از نگارش پروپوزال، باید آن را به گروه آموزشی دانشگاه تحویل دهید تا در شورای تحصیلات تکمیلی بررسی و تصویب شود.
در مقطع دکتری، شما حداقل یک استاد راهنما و معمولاً یک استاد مشاور دارید.
استاد راهنما مسئول اصلی هدایت شما در مسیر تحقیق است و استاد مشاور نیز در زمینههای تخصصیتر کمک میکند.
بررسی علمی پروپوزال
پیشنهاد روش تحقیق
نظارت بر مراحل جمع آوری داده
بازخورد بر نگارش فصول رساله
انتخاب اساتید با تجربه و همسو با موضوع تحقیق بسیار مهم است چون مسیر موفقیت شما را کوتاهتر میکند.
پس از تصویب پروپوزال، اولین مرحله عملی رساله دکتری، مرور ادبیات و پیشینه تحقیق است.
در این بخش باید تمامی مقالات، کتابها و تحقیقات مرتبط با موضوع خود را بررسی کنید تا به درک عمیقی از زمینه علمی برسید.
از مقالات جدید (حداقل پنج سال اخیر) استفاده کنید.
منابع را با نرم افزارهای مدیریت منابع مانند EndNote یا Mendeley ذخیره کنید.
در پایان این مرحله باید بتوانید شکاف علمی تحقیق خود را دقیق مشخص کنید.
بر اساس مرور پیشینه، باید چارچوب نظری تحقیق را طراحی کنید.
این چارچوب مجموعهای از مفاهیم، متغیرها و روابط میان آنها است که مبنای پژوهش شما خواهد بود.
در تحقیقات کمی، معمولاً مدل مفهومی به صورت نمودار طراحی میشود.
در تحقیقات کیفی، چارچوب مفهومی از طریق تحلیل متون یا مصاحبهها شکل میگیرد.
در این مرحله باید مشخص کنید چگونه میخواهید دادههای تحقیق را جمع آوری و تحلیل کنید.
جامعه آماری و روش نمونه گیری را تعیین کنید.
ابزار گردآوری داده مانند پرسشنامه را طراحی کنید.
روایی و پایایی ابزار را بسنجید.
روش مصاحبه یا مشاهده را انتخاب کنید.
معیارهای انتخاب مشارکت کنندگان را مشخص کنید.
نحوه تحلیل دادههای کیفی را بنویسید.
در این مرحله وارد بخش میدانی تحقیق میشوید و دادهها را از جامعه هدف جمع آوری میکنید.
این مرحله زمانبر است و نیاز به دقت و برنامه ریزی دارد.
از نمونه کافی برای تحلیل استفاده کنید.
از صحت پاسخها و دادهها اطمینان حاصل کنید.
تمام دادهها را در فایل اکسل یا نرم افزار آماری ثبت کنید.
پس از جمع آوری دادهها، باید آنها را با استفاده از نرم افزارهای آماری یا کیفی تحلیل کنید.
از نرم افزارهایی مانند SPSS، AMOS یا Smart PLS استفاده میشود.
تحلیلهای معمول شامل همبستگی، رگرسیون و مدلسازی معادلات ساختاری است.
از نرم افزارهایی مانند NVivo یا MAXQDA برای کدگذاری و تحلیل محتوا استفاده میشود.
رساله دکتری معمولاً از پنج فصل تشکیل میشود:
| فصل | عنوان | توضیح |
|---|---|---|
| فصل اول | کلیات تحقیق | شامل مقدمه، بیان مسئله، اهداف و فرضیات |
| فصل دوم | مبانی نظری و پیشینه تحقیق | مرور کامل تحقیقات و چارچوب نظری |
| فصل سوم | روش تحقیق | توضیح نوع تحقیق، ابزار و روش تحلیل |
| فصل چهارم | یافته های تحقیق | ارائه نتایج و تحلیل داده ها |
| فصل پنجم | نتیجه گیری و پیشنهادها | تفسیر نتایج و ارائه راهکارها |
هر فصل باید منسجم، علمی و مطابق با فرمت دانشگاه نگارش شود.
در اغلب دانشگاهها، یکی از شروط دفاع از رساله دکتری چاپ حداقل یک مقاله علمی پژوهشی یا ISI بر اساس یافتههای تحقیق است.
بنابراین باید از نتایج رساله خود یک یا چند مقاله استخراج و به مجلات معتبر ارسال کنید.
قبل از دفاع، باید رساله خود را از نظر علمی، نگارشی و ساختاری بازبینی کنید.
برخی دانشگاهها برای بررسی سرقت علمی از نرم افزار مشابه یاب استفاده میکنند، بنابراین حتماً مطمئن شوید که متن شما فاقد کپی برداری و تکرار غیرمجاز است.
نگارش را با دستور زبان صحیح انجام دهید.
فرمت دانشگاه را دقیق رعایت کنید.
از ویرایشگر علمی یا ادیتور کمک بگیرید.
قبل از دفاع نهایی، معمولاً جلسهای به نام پیش دفاع برگزار میشود.
در این جلسه شما باید خلاصهای از رساله خود را برای هیئت داوران ارائه دهید تا بازخوردها و ایرادات احتمالی مشخص شود.
اصلاحات پیشنهادی در این مرحله باید قبل از دفاع نهایی انجام شوند.
آخرین مرحله، دفاع نهایی از رساله دکتری است.
در این جلسه باید در مدت حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه تحقیق خود را ارائه دهید و به سوالات داوران پاسخ دهید.
پاورپوینت حرفهای و منظم تهیه کنید.
روی زمان بندی تمرین کنید.
با اعتماد به نفس و تسلط کامل صحبت کنید.
از نمودار و تصویر برای توضیح بهتر استفاده کنید.
در صورت موفقیت، نمره نهایی رساله ثبت و فرآیند فارغ التحصیلی آغاز میشود.
پس از دفاع موفق، معمولاً باید نسخه نهایی رساله را چاپ و به کتابخانه دانشگاه تحویل دهید.
در برخی دانشگاهها نسخه الکترونیکی رساله نیز باید در سامانه پژوهشی بارگذاری شود تا در دسترس دیگر پژوهشگران قرار گیرد.
انجام رساله دکتری فرآیندی طولانی اما پربار است که نیاز به برنامه ریزی، پشتکار و راهنمایی علمی دقیق دارد.
اگر هر مرحله را با دقت و نظم پیش ببرید، میتوانید علاوه بر دفاع موفق، چند مقاله علمی ارزشمند نیز از تحقیق خود استخراج کنید.
به طور خلاصه:
انتخاب موضوع جدید و کاربردی
نگارش پروپوزال و تصویب آن
جمع آوری دادهها و تحلیل علمی
نگارش فصول رساله
چاپ مقاله و دفاع نهایی
با رعایت این مراحل میتوانید مسیر دکتری را به شکلی علمی، منظم و موفق پشت سر بگذارید.
انجام رساله با مدیریت استاد علی کیان پور
تلفن مشاوره 09199631325 و 09353132500 می باشد (پایان نامه و مقاله)