مجلات علمی ایران
فرآیند داوری علمی یکی از مهم ترین مراحل چاپ مقاله در مجلات دانشگاهی است.
هیچ مقالهای بدون داوری پذیرفته نمیشود و کیفیت داوری نقش تعیین کنندهای در سطح علمی مجلات دارد.
در این مطلب به صورت کامل توضیح میدهیم نحوه داوری مقالات علمی در مجلات دانشگاهی ایران چگونه است، چه مراحلی دارد و داوران بر اساس چه معیارهایی تصمیم میگیرند.
هدف داوری علمی این است که مقاله قبل از چاپ توسط متخصصان آن رشته بررسی شود تا از نظر علمی، ساختاری و محتوایی مورد تأیید قرار گیرد.
داوری باعث میشود فقط مقالاتی منتشر شوند که دارای ارزش علمی و نوآوری واقعی باشند.
مزایای داوری علمی:
افزایش کیفیت مقالات چاپ شده
جلوگیری از انتشار مطالب تکراری یا اشتباه
ارزیابی بیطرفانه و تخصصی توسط کارشناسان
حفظ اعتبار مجلات دانشگاهی
در مجلات علمی دانشگاهی ایران معمولاً یکی از سه نوع سیستم داوری زیر استفاده میشود:
| نوع داوری | توضیح | سطح محرمانگی |
|---|---|---|
| تک کور (Single Blind) | داور نویسنده را میشناسد ولی نویسنده از هویت داور بی اطلاع است. | متوسط |
| دو کور (Double Blind) | نه داور نویسنده را میشناسد و نه نویسنده داور را. | بالا |
| باز (Open Review) | هویت هر دو طرف مشخص است. | پایین |
بیشتر مجلات دانشگاهی ایران از نوع دو کور (Double Blind) استفاده میکنند تا قضاوت عادلانه و علمی صورت گیرد.
فرآیند داوری مقاله در ایران معمولاً شامل چند مرحله مشخص است که از ارسال مقاله تا پذیرش یا رد آن ادامه دارد.
نویسنده پس از نگارش مقاله، آن را از طریق سامانه مجله ارسال میکند.
در این مرحله باید فایل مقاله، چکیده، اطلاعات نویسندگان و فایل جداگانه بدون نام ارسال شود.
سردبیر مجله مقاله را از نظر انطباق با حوزه تخصصی، فرمت نگارش و کامل بودن فایلها بررسی میکند.
اگر مقاله با اهداف مجله هماهنگ نباشد، در همین مرحله Reject اولیه میشود.
در صورتی که مقاله مورد تأیید اولیه سردبیر قرار گیرد، به ۲ یا ۳ داور علمی متخصص در آن حوزه ارسال میشود.
داوران معمولاً از اساتید دانشگاههای معتبر هستند و بر اساس تجربه پژوهشی انتخاب میشوند.
هر داور مقاله را از نظر علمی، ساختار، نگارش، روش تحقیق، منابع و نوآوری بررسی میکند.
داوران سپس نظرات و پیشنهادهای خود را در فرم داوری مجله ثبت میکنند.
سردبیر پس از دریافت گزارش داوران، تصمیم نهایی را بر اساس جمع نظرات اتخاذ میکند.
احتمالات ممکن:
پذیرش مقاله بدون اصلاح
پذیرش مشروط به اصلاح جزئی
پذیرش مشروط به اصلاح اساسی
رد مقاله
نتیجه داوری به نویسنده ارسال میشود تا در صورت نیاز مقاله را اصلاح و مجدد ارسال کند.
اصلاحات باید دقیقاً بر اساس نظر داوران انجام شود و فایل پاسخ به داوران (Response Letter) نیز ارسال گردد.
پس از انجام اصلاحات و تأیید داوران و سردبیر، مقاله به مرحله آمادهسازی برای چاپ منتقل میشود و در شماره آینده مجله منتشر خواهد شد.
داوران مقالات را بر اساس مجموعهای از معیارهای علمی و پژوهشی ارزیابی میکنند.
در جدول زیر مهمترین معیارهای داوری آورده شده است:
| معیار داوری | توضیح |
|---|---|
| اصالت و نوآوری تحقیق | مقاله باید ایده جدید یا رویکرد تازهای داشته باشد. |
| اهمیت موضوع | موضوع تحقیق باید کاربردی یا علمی باشد. |
| روش تحقیق | روش گردآوری داده و تحلیل باید دقیق و علمی باشد. |
| ساختار مقاله | بخشهای مقاله باید کامل، منسجم و استاندارد باشند. |
| منابع علمی | استفاده از منابع معتبر و جدید ضروری است. |
| وضوح نگارش | متن مقاله باید روان، دقیق و بدون غلط نگارشی باشد. |
| نتیجه گیری منطقی | نتایج باید با فرضیات و دادهها همخوانی داشته باشند. |
مدت زمان داوری به سیاست مجله و سرعت پاسخ داوران بستگی دارد.
به طور میانگین، فرآیند داوری در مجلات دانشگاهی ایران بین ۲ تا ۶ ماه طول میکشد.
در برخی مجلات با فرآیند داوری سریع (Fast Review)، نتیجه در کمتر از یک ماه اعلام میشود.
اما در مجلات علمی پژوهشی معتبر ممکن است داوری تا ۹ ماه نیز طول بکشد.
پس از پایان داوری، یکی از وضعیتهای زیر برای مقاله ثبت میشود:
| وضعیت مقاله | توضیح |
|---|---|
| Accept | پذیرش نهایی بدون نیاز به اصلاح |
| Minor Revision | نیاز به اصلاحات جزئی (نگارشی یا ساختاری) |
| Major Revision | نیاز به اصلاحات اساسی (روش، داده یا تحلیل) |
| Reject | رد مقاله به دلیل مشکلات علمی یا عدم تطابق با اهداف مجله |
بر اساس تجربه داوران، مهم ترین دلایل رد مقاله عبارتند از:
موضوع تکراری یا فاقد نوآوری
ضعف در روش تحقیق و تحلیل داده
نگارش ضعیف و نامفهوم
منابع قدیمی و نامعتبر
عدم تطابق مقاله با اهداف و حوزه مجله
استفاده از ترجمه ماشینی یا زبان غیر علمی
سردبیر (Editor-in-Chief) مسئول اصلی تصمیمگیری درباره پذیرش مقاله است.
او نظرات داوران را بررسی کرده و تصمیم نهایی را ثبت میکند.
داوران علمی کارشناسانی هستند که مقاله را از نظر علمی و فنی ارزیابی میکنند.
داوران معمولاً داوطلبانه و بدون دریافت هزینه، بر اساس تخصص خود این کار را انجام میدهند.
مقاله را مطابق با قالب و دستورالعمل مجله بنویسید.
در عنوان و چکیده از واژههای کلیدی مرتبط استفاده کنید.
از منابع معتبر و به روز استفاده کنید.
از کپی برداری یا سرقت علمی خودداری کنید.
پیش از ارسال، مقاله را از نظر نگارشی و ترجمه بازبینی کنید.
در فرآیند داوری علمی، اصول اخلاق پژوهش بسیار مهم است.
داوران باید بیطرفانه نظر دهند.
نویسندگان باید به نظرات داوران احترام بگذارند.
نباید مقاله را همزمان به چند مجله ارسال کرد.
اطلاعات مقاله باید محرمانه بماند تا زمان چاپ نهایی.
بیشتر مجلات علمی پژوهشی ایران از سامانههای آنلاین مانند Journal Management System (JMS) برای مدیریت داوری استفاده میکنند.
این سامانهها امکان ارسال، پیگیری و اصلاح مقاله را برای نویسندگان فراهم میکنند.
برخی از معروفترین مجلات علمی پژوهشی در ایران وابسته به دانشگاههای بزرگ مانند تهران، تربیت مدرس، فردوسی مشهد و صنعتی اصفهان هستند.
این مجلات معمولاً داوری دقیق و سختگیرانهای دارند و پذیرش مقاله در آنها نشاندهنده کیفیت علمی بالای تحقیق است.
فرآیند داوری علمی در مجلات دانشگاهی ایران یک مسیر تخصصی و چند مرحلهای است که هدف آن حفظ کیفیت و اعتبار علمی پژوهشهاست.
مقالهای که بتواند از فیلتر داوران عبور کند، از نظر علمی ارزشمند محسوب میشود.
به طور خلاصه:
مقاله ابتدا توسط سردبیر بررسی اولیه میشود.
سپس به داوران تخصصی ارسال میگردد.
پس از ارزیابی، نتیجه داوری به نویسنده اعلام میشود.
در صورت اصلاح موفق، مقاله پذیرفته و چاپ میشود.
اگر مقالهای با دقت علمی، ساختار منظم و نوآوری جدید نوشته شود، احتمال پذیرش آن در مجلات علمی پژوهشی بسیار بالا خواهد بود.
انجام رساله با مدیریت استاد علی کیان پور
تلفن مشاوره 09199631325 و 09353132500 می باشد (پایان نامه و مقاله)