تفاوت مقاله علمی ترویجی، پژوهشی و کنفرانسی چیست؟

  • 1 نوامبر 2025

تفاوت مقاله علمی ترویجی، پژوهشی و کنفرانسی چیست؟

در دنیای پژوهش و دانشگاه، مقالات علمی نقش مهمی در ارزیابی توانایی تحقیقاتی دانشجویان و اساتید دارند.
اما بسیاری از افراد تفاوت بین مقاله علمی ترویجی، پژوهشی و کنفرانسی را به درستی نمی‌دانند.
در این مطلب به زبان ساده، ویژگی‌ها، ساختار، هدف و اعتبار هر نوع مقاله را بررسی می‌کنیم تا انتخاب درستی برای چاپ مقاله خود داشته باشید.


۱. مقاله علمی پژوهشی چیست؟

مقاله علمی پژوهشی معتبرترین نوع مقاله دانشگاهی است.
این نوع مقاله بر پایه تحقیق اصیل و داده‌های واقعی نوشته می‌شود و هدف آن افزایش دانش علمی در یک حوزه خاص است.
مقاله علمی پژوهشی باید نوآوری، تحلیل آماری و یافته‌های جدید ارائه دهد.

ویژگی های مقاله علمی پژوهشی:

  • دارای داده‌های واقعی و تحلیل علمی است.

  • بر اساس پژوهش جدید نوشته می‌شود.

  • شامل فرضیه، روش تحقیق، نتایج و بحث است.

  • دارای داوری علمی دقیق و سخت‌گیرانه است.

  • معمولاً در مجلات علمی پژوهشی وزارت علوم چاپ می‌شود.

کاربرد مقاله علمی پژوهشی:

به طور کلی، اگر هدف شما ارائه پژوهش جدید یا افزایش اعتبار علمی است، مقاله پژوهشی بهترین گزینه است.


۲. مقاله علمی ترویجی چیست؟

مقاله علمی ترویجی (Review Article یا Educational Article) نوعی مقاله آموزشی و مروری است که هدف آن آشنایی مخاطبان با یافته‌های موجود در یک حوزه علمی است.
در این نوع مقاله، نویسنده به جای انجام تحقیق جدید، به مرور و تحلیل تحقیقات قبلی می‌پردازد.

ویژگی های مقاله علمی ترویجی:

  • مبتنی بر منابع و مقالات منتشرشده قبلی است.

  • شامل جمع بندی، نقد و تحلیل دیدگاه های مختلف است.

  • فاقد داده های تجربی و تحلیل آماری می باشد.

  • زبان ساده تر و آموزشی دارد.

  • برای گسترش دانش عمومی علمی در جامعه نوشته می شود.

کاربرد مقاله علمی ترویجی:

  • مناسب برای مجلات آموزشی و عمومی

  • مفید برای پژوهشگران تازه کار و دانشجویان کارشناسی

  • برای کسانی که می‌خواهند در حوزه‌ای خاص به‌روز بمانند

اگر هدف شما مرور دانش موجود و آموزش دیگران است، مقاله ترویجی گزینه مناسبی خواهد بود.


۳. مقاله کنفرانسی چیست؟

مقاله کنفرانسی مقاله‌ای است که برای ارائه در یک همایش یا کنفرانس علمی نوشته می‌شود.
این نوع مقاله معمولاً کوتاه‌تر از مقاله پژوهشی است و تمرکز آن روی ایده جدید یا نتایج اولیه تحقیق است.

ویژگی های مقاله کنفرانسی:

  • دارای حجم کمتر (معمولاً ۵ تا ۱۰ صفحه)

  • بر اساس نتایج اولیه یا بخشی از تحقیق نوشته می شود

  • توسط داوران کنفرانس بررسی و پذیرفته می شود

  • در مجموعه مقالات کنفرانس (Proceedings) چاپ می شود

  • معمولاً دارای زمان تحویل سریع تر از مجلات است

کاربرد مقاله کنفرانسی:

  • مناسب برای ارائه در همایش های ملی یا بین المللی

  • معرفی پروژه یا پژوهش جدید در مراحل اولیه

  • تقویت رزومه پژوهشی برای اپلای یا ارتقا

مقاله کنفرانسی معمولاً اعتبار کمتری نسبت به مقاله پژوهشی دارد اما برای دانشجویان تازه کار گزینه مناسبی است تا تجربه چاپ مقاله به دست آورند.


۴. مقایسه مقاله علمی پژوهشی، ترویجی و کنفرانسی

نوع مقاله هدف اصلی نوع داده سطح اعتبار محل چاپ حجم مقاله مناسب برای
علمی پژوهشی ارائه تحقیق جدید داده های واقعی بسیار بالا مجلات علمی پژوهشی ۱۵ تا ۲۵ صفحه ارشد و دکتری
علمی ترویجی آموزش و مرور تحقیقات قبلی منابع موجود متوسط مجلات آموزشی ۱۰ تا ۱۵ صفحه کارشناسی و عمومی
کنفرانسی ارائه ایده یا نتایج اولیه داده محدود یا مفهومی نسبتاً پایین همایش یا کنفرانس ۵ تا ۱۰ صفحه شروع پژوهش یا رزومه اولیه

۵. تفاوت در ساختار مقالات

ساختار مقاله پژوهشی:

  1. عنوان

  2. چکیده

  3. مقدمه

  4. پیشینه تحقیق

  5. روش شناسی

  6. یافته ها

  7. بحث و نتیجه گیری

  8. منابع

ساختار مقاله ترویجی:

  1. عنوان

  2. چکیده

  3. مقدمه

  4. مرور تحقیقات پیشین

  5. نقد و تحلیل دیدگاه ها

  6. جمع بندی

  7. منابع

ساختار مقاله کنفرانسی:

  1. عنوان

  2. چکیده کوتاه

  3. مقدمه

  4. بخش اصلی (ایده یا مدل)

  5. نتایج اولیه

  6. نتیجه گیری کوتاه


۶. سطح اعتبار علمی در رزومه

  • مقاله پژوهشی: بیشترین امتیاز را در رزومه دارد و برای ارتقا و اپلای بسیار ارزشمند است.

  • مقاله ترویجی: امتیاز متوسط دارد و بیشتر جنبه آموزشی دارد.

  • مقاله کنفرانسی: امتیاز کمتر اما مفید برای افزایش تجربه چاپ و شرکت در رویدادهای علمی است.


۷. مدت زمان چاپ هر نوع مقاله

نوع مقاله میانگین زمان داوری احتمال پذیرش
پژوهشی ۳ تا ۶ ماه پایین (به دلیل سختی داوری)
ترویجی ۱ تا ۳ ماه متوسط
کنفرانسی ۲ تا ۴ هفته بالا

۸. نکات مهم برای انتخاب نوع مقاله

  1. اگر هدف شما افزایش امتیاز پژوهشی یا ارتقای شغلی است، مقاله علمی پژوهشی بهترین انتخاب است.

  2. اگر تازه کار هستید و قصد دارید در نوشتن مقاله تجربه به دست آورید، مقاله کنفرانسی گزینه خوبی است.

  3. اگر می‌خواهید در حوزه‌ای خاص اطلاعات موجود را مرور کنید، مقاله ترویجی را انتخاب کنید.

  4. برای اپلای و رزومه دانشگاهی، ترکیب مقاله پژوهشی و کنفرانسی بهترین ترکیب است.


۹. جمع بندی تفاوت مقاله علمی ترویجی، پژوهشی و کنفرانسی چیست؟

هر نوع مقاله هدف و جایگاه خاصی در دنیای علمی دارد.
مقاله علمی پژوهشی برای تولید دانش جدید و دریافت بیشترین امتیاز علمی مناسب است.
مقاله علمی ترویجی برای آموزش و آگاهی عمومی از تحقیقات مفید است.
و مقاله کنفرانسی فرصتی است برای معرفی ایده های جدید و ارتباط با جامعه علمی.

پژوهشگر حرفه ای کسی است که بتواند از هر سه نوع مقاله در مسیر رشد علمی خود استفاده کند.


انجام رساله با مدیریت استاد علی کیان پور

تلفن مشاوره 09199631325 و 09353132500 می باشد (پایان نامه و مقاله)

دیدگاهتان را بنویسید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد. لطفا همه موارد الزامی را تکمیل نمایید.

error: Content is protected !!